|
عمارت شهربانی ارومیه یکی از شاخص ترین آثار تاریخی و جاهای دیدنی ارومیه است که در کنار ساختمان های شهرداری، دادگستری و ستاد لشگر ۶۴ مجموعه ای قدرتمند را در میدان زیبای انقلاب ارومیه تشکیل داده اند. این عمارت زیبا و فاخر چند سالی است که تبدیل به موزه شده و به نام جدید « موزه بزرگ مردم شناسی ارومیه » مزین شده است طرح این بنا در اوایل دوره پهلوی اول و توسط متخصصین آلمانی تهیه و توسط «مُلا اوستا» که چیره دستترین معمار زمان خود در شهر بود، اجرا شده است. این بنا و سه بنای دیگر ساختمان شهربانی، ستاد لشکر و دادگستری در پیرامون میدان تاریخی ایالت شکل گرفتهاند.
این بنا شامل طبقه همکف و طبقه اول به علاوه یک زیرزمین است. همچنین دارای دو ورودی اصلی، یکی در سمت غربی و دیگری در سمت شرقی هست که البته در هر کدام از این جناح ها، یک ورودی فرعی نیز وجود دارد. ورودی اصلی آن که رو به سمت میدان انقلاب است، با ستون ها و بالکنهای پیش آمده در اطرافش کاملا توجه بازدید کننده را به خود جلب میکند.
اگر به داخل بنا قدم بگذاریم، فضاهای داخلی زیادی را مشاهده خواهیم کرد که به وسیله یک راهروی مرکزی به یک دیگر متصل شدهاند. همچنین طرح کلی بنا مدور بوده، به صورتی که اگر از آسمان آن را نظاره کنیم ، ورودی اصلی بنا در مرکز آن قرار دارد و دو طرف ساختمان تصویری همچون دو بال پرنده را در ذهن تداعی می کنند که قطعا هوش بالای طراح و معمار آن در زمینه زیبایی شناسی را به بازدید کننده یادآوری میکند.
عمارت شهربانی ارومیه با قرار گرفتن در یکی از نقاط مرکزی شهر ارومیه یعنی میدان انقلاب که خیابان امام را نیز به عنوان یکی از پر رفت و آمد ترین خیابانهای شهر در کنار خود دارد، میتواند یک مقصد ایده آل برای دوستداران سفر و ایرانگردی باشد.
موقعيت فعلي :
در حال حاضر این بنا با نام سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ارومیه واقع در استان آذربایجانغربی،شهرستان ارومیه و به نشانی میدان انقلاب مربوط به دوره پهلوی اول با مالکیت دولتی در تاریخ 22/04/1379 و با شماره ثبتی 2761 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قبلاً مالك اين بنا نيروي انتظامي ناحيه آذربايجان غربي بوده که در اوايل سال 1385 از طرف سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان آذربايجان غربي خريداري شد و در حال حاضر در مالکیت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ارومیه قرار دارد.
تاریخچه بنا :
اين ساختمان كه قدمتي 70 ساله دارد در سالهاي آخر سلطنت پهلوي اول 1316-1315 به بعد به فاصله دو سه سال بعد از احداث ساختمان شهرداري، ساختمان شهرباني (نظميه سابق) توسط «ملا اوستا» (معمار ساختمان شهرداري) در ضلع شرقي ميدان ایالت اجرا شد.
مشخصات بنا :
اين بنا شامل 2 طبقه همكف و اول و يك حجم كوچك در طبقه دوم به احتساب يك زيرزمين كوچك در بخش غربي بنا در زميني به مساحت 2328/22 متر مربع و به زيربناي 1808/69 متر مربع (زيرزمين 77/43 ، همكف 803/16 ، طبقه اول 803/63 و طبقه دوم 124 متر مربع ) اجرا شده است.
بنا داراي يك ورودي اصلي در جبهه غربي و يك ورودي درجه دوم در جبهه شرقي است. در هريك از اين دو جبهه يك ورودي فرعي تر نيز وجود دارد. ورودي اصلي بنا از طريق عناصر خطي و صفحه اي معماري كه خود را به صورت ستون و بالكنهاي پيش آمده نشان داده اند و از طريق چند پله عريض در مركزي ترين نقطه نماي شمالي- غربي تعريف شده است. علاوه بر ورودي اصلي، اين بنا ارتباط خود را با خيابان امام در جبهه شرقي و خيابان اميني در جبهه غربي از طريق ورودي فرعي ديگري نيز ممكن ساخته است.
ساخت، مواد و مصالح :
مصالح عمده بكار رفته در اين بنا ، آجر، چوب و سنگ، و ملات بكار رفته در آن شفته آهك و استراكچر سقف آن نيز چوبي و پوشش بيروني سقف شيرواني مي باشد. داراي ظاهري ساده است و تزئينات آن عمدتاً در قالب قاب پنجره ها خلاصه مي شود. جنس درب و پنجره ها تماماً از چوب بوده و تناسبات پنجره ها در نما عمدتاً بصورت مستطيل كشيده است كه بصورت عمودي در نما قرار گرفتهاند.
در پلان ساختمان شهرباني راهرويي با عرض 3 متر دسترسي به تمام فضاهاي كوچك را امكان پذير ميسازد و يك شكست متقارن 115 درجه در هندسه پلان باعث ايجاد تنوع در اين راهرو يكدست شده است. گستردگي پلان در طول يك محور باعث شده تمام فضاها بتوانند از نور مستقيم استفاده نمايند.
نماها :
قبل از مرمت اين بنا در سال 1385، بيشترين سطح مصالح نما را سيمان سفيد شكل مي داد و قابهاي اطراف پنجره ها با رنگ سبز رنگ آميزي شده بود ولي در مرمتهاي اخير اين پوشش حذف و به فرم اوليه بازسازي شد.
نماي شمالي- غربي كه سطح قابل توجهي از ميدان انقلاب را به خود اختصاص داده نماي اصلي بنا محسوب ميشود. نماي غربي و نماي شرقي به طور كل در يك موقعيت نسبتاً مساوي قرار دارند ولي قرارگيري جداره شرقي در خيابان امام كه از مهمترين شريانهاي شهري مي باشد برتريهاي نماي شرقي را به غربي مشخص ميسازد.
موزه مردم شناسی ارومیه
این موزه طی سال ۱۳۹۲ در ساختمان شهربانی سابق شهر ارومیه در ضلع شمال شرقی میدان انقلاب (ایالت) با مساحت تقریبی ۳۵۰۰ مترمربع ایجاد گردید. اشياء موجود در این موزه شامل: انواع ابزار و ادوات کشاورزی و دامداری، نسخ خطی، لوازم شکار، قفل و یراق آلات لوازم طب سنتی، آلات موسیقی ، وسایل زندگی روزمره مردم از قبیل اتو، سماور زغالی، آفتابه، لگن، وسایل روشنایی سنتی و نفتی و آثار فلزی با مناسبات مذهبی و اعتقادات بومی، پوشش اقوام ترک، کرد، آشوری و ارمنی استان آذربایجانغربی میباشد.
ارومیه - میدان انقلاب (اَیالت)
۰۴۴-3۴۴۳۲3۴۴
|