مسجد جامع ارومیه
هنر ایران اسلامی یکی از شاخص ترین و بارزترین نمونه های هنر اسلامی محسوب می شود. اولین و مهمترین محل بروز و نمود هنر ایرانی- اسلامی، معماری است. مساجد به عنوان یکی از مکانهایی که همواره نمود مذهبی اسلام و به ویژه ایرانیان بوده مطرح می باشد. در این میان به دلیل ارزش و اعتبار مساجد و مذهب در ایران همواره آراستن مساجد یکی از دغدغه های مهم هنرمندان و مردم بوده است. مسجد جامع ارومیه و محراب زیبای آن همانند بیشتر مساجد جامع در سرتاسر ایران از جمله یکی از شاهکارهای معماری ایرانی–اسلامی می باشد. مسجد جامع ارومیه در ضلع جنوبشرقی بازار واقع شده و از مهمترین عناصر بافت تاریخی بازار ارومیه به شمار میرود.
قدمت بنای فعلی گنبدخانه که قدیمیترین بخش مسجد میباشد به دوره سلجوقی و قدمت محراب گچبری نفیس مسجد نیز به دوره ایلخانی (سال 676 ه.ق) میرسد. شبستان چهل ستون ضلع غربی گنبد خانه نیز که در دوره صفویه بازسازی شده است بر روی بقایای قدیمیتری احداث شده است. قدمت حجرات اطراف صحن مسجد نیز به اوایل دوره زندیه میرسد. توجه به محراب زیبای این مسجد و تزئینات به کار رفته در آن از جمله، نوع خط، تزئینات خط و تاریخهای ذکر شده در برخی از تزئینات و کتیبه ها می توان به سیر تاریخی مسجد پی برد. محراب مسجد جامع ارومیه با عنصر گچ و نقوش و عناصر سنتی چون اسلیمی، ختایی وکتیبه تزئین یافته است. با نگرش به بافت قدیمی شهر ارومیه، مسجدی را می بینیم که گذر زمان آن را پیر و فرسوده کرده و تغییراتی اساسی و عمده بر پیکر اصلی آن وارد آورده است. این مسجد در هسته تاریخی و در مرکز تجاری این شهر و در کنار بازار تاریخی آن قرار گرفته است.